Nasıl seçiyorum?

En temel anlamda seçmenler oy kullanırken şu faktörleri göz önünde bulundurur:

  • Politikaları
  • Mevcut yönetimin performansını
  • Adayların karakterlerini


Bu faktörler ise 2 büyük faktörün etkisi altında kalır. Bu faktörler, yıllar içerisinde daha az değişme eğilimi gösterdiğinden kritiktir.

  1. Parti kimlikleri
  2. İdeolojiler


Seçmenler bazen bu iki faktörün etkisi nedeniyle beğenmedikleri adayları, tam anlamıyla onaylamadıkları politikaları destekleyebilirler. [kaynak]

Elbette oy verme tercihini etkileyen başka fazlaca faktör var. Bunlardan ilginç olan birkaç tanesini derledik. Mesela;

Adayın Sadece Yüz İfadesinden Yetkinliğini Anlayabilir Miyiz?

Daha önce hiç sadece yüzünün ifadesi ve şekli nedeniyle bir siyasetçinin “yeteri kadar yetkin” olmadığını düşündünüz mü? Yalnız değilsiniz.

Alexander Todorov (2005), Amerika’daki senatör adaylarının fotoğraflarını sadece 1 saniye katılımcılara gösteriyor.  Katılımcıların gösterilen adayları yetkinlik yönünden değerlendirmeleri isteniyor. Gösterilen adaylar deney tarihinden yıllar önce aday olan gerçek kişiler. Sadece fotoğraflarına bakıp diğer adaydan daha yetkin olduğuna karar verilen adayların %71.6’sının Senato seçimlerini kazandığı, %66.8’inin de Temsilciler Meclisi seçimlerini kazandığı fark ediliyor. Yalnızca 1 saniye fotoğrafa bakarak katılımcılar gerçek seçmenlerin karalarını tahmin edebiliyor. [kaynak]

Hangisi daha entrikacı?

Ne Olursa Takımımı Değiştiririm? Peki ya Oy Verdiğim Partiyi?

Takım tutmak da siyasi partiye ait hissetmek de bir kimlikle ilişkilenme durumudur. Ait hissedilen bir takımı değiştirmek ya da değiştirmemek gündelik yaşantınıza pek de etki etmezken oy verdiğiniz siyasi parti ya da siyasetçinin politikaları gündelik yaşamınızı etkiler. Ancak, özellikle kutuplaşmanın arttığı durumlarda seçmenlerin oy verme davranışlarına, takım sadakati ve maç kazanma benzeri motivasyonların etki ettiği düşünülüyor. Siyasi kimliğin bir spor fanatiği gibi oy verme kararını etkilediğine dair araştırmalar bulunuyor. Bu fikir, aynı takım tutmak gibi çoğunlukla bir kere karar verilen ve üzerinde tekrar düşünülmeyen siyasi tercihleri belirtmek için kullanıyor.  Bu durumda seçmenler seçimleri kazan-kaybet ekseninde bir mücadele olarak görüyor ve karşı “takımın” kaybetmesi için motive durumda. [kaynak]

Bununla birlikte bazı sosyo-kültürel yapılarda bazı sporların, belirli siyasi eğilimlerle ilişkili olduğu görülmüş. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde futbol izlenme oranının yüksek olduğu eyaletlerin Demokrat olduğuna dair bir eğilim fark edilmiş. [kaynak]

Sence takım tutmanın oy verme davranışıyla ilgisi var mı? *
Hangi takımı tutuyorsun? *
Takımın bir skandala karışsa, uzun yıllar başarılı olmasa değiştirir misin? *
Neden?

Seçimin Kaderini Gençler mi Belirleyecek?

Son yıllarda her seçim döneminin kilit cümlelerinden birisi seçimin kaderini gençlerin belirleyeceği oluyor. Gençlerin siyasetin gündemine yalnızca kriz dönemlerinde ya da seçim yaklaştığında girmesine yönelik eleştirimiz cebimizde dursun, gençlerin oy verme tercihlerine ve seçimin kaderini gençlerin nasıl belirlediğine şöyle bir göz atalım.

Seçilme yaşı 2017’de 18’e indirilmişti. 2023 itibariyle Türkiye’de 18-30 yaş arasında 16 Milyon 800 bin 658 genç var. Bu, toplam nüfusun %19.68’i demek. Yaklaşık 6 milyon genç ilk defa yerel yönetimler için oy kullanacaklar. Bütün gençler bir araya gelseler, genel seçimlerde en çok oy alan 3. parti olurlardı. Haliyle, bu ifadede doğru bir şeyler olabilir. 

Öte yandan gençlerin seçimlerin kaderini belirlemesi sadece sayıca üstünlükleri değil. Oy verme ve hatta vermeme davranışları anlamında da bir farklılık var. Örneğin Kanada’da gençlerin sadece %47’sinin 2021 seçimlerinde oy verdiği biliniyor. [kaynak] 2020 Amerika seçimlerinde ise gençlerin %55’inin oy kullandığını biliyoruz. [kaynak] Hatta, gençleri oy vermeye teşvik etmek için ünlülerin kampanya başlattığı olmuştu. Yaklaşan 2024 Amerika seçimlerinde ise yine gençlerin yarısının oy vermeyeceği konuşuluyor. [kaynak] Oy vermemeyi seçen gençlerin, yaşadıkları ve oy kullanacakları şehirlerin farklı olması, siyasete katılımın alternatif yolları olduğu düşünmeleri, oy vermenin değişim yaratacağına inanmamaları gibi ve başka pek çok nedenleri var.

Peki oy kullanan gençler “yetişkinler”den farklı tercihler mi yapıyor?

Bir araştırmaya göre [kaynak] gençler, daha yüksek oranda geleceği, ülkelerini değiştirebileceklerine dair bir inanç taşıyor. Başka bir araştırmaya göre ise Amerika’da Milenyum jenarasyonu, diğer jenarasyonlardan farklı (Demokrat partiye yakın) siyasi eğilimlere sahip. [kaynak]

Yaklaşan yerel seçimlerde oy verecek misin?
Kime oy vereceğine karar verdin mi?